Azərbaycanda işlənmiş avtomobili təhlükəsiz necə almaq olar

İşlənmiş avtomobil almaq həmişə müəyyən risk daşıyır: səliqəli görünən maşında da gizli zədə, sənəd problemi, yorulmuş aqreqat və ya mübahisəli tarixçə ola bilər. Alıcının məqsədi yüz faiz zəmanət tapmaq deyil, pulu verməzdən əvvəl ən bahalı və narahat riskləri ardıcıl azaltmaqdır. Aşağıdakı ardıcıllıq Azərbaycanda işlənmiş avtomobil alarkən sənədlərdən və VIN-dən başlayaraq servis diaqnostikası, ödəniş və qeydiyyata qədər praktik yoxlama planıdır. Hər addımı sakit templə aparmaq sonradan baha başa gələn tələsik qərarların qarşısını alır.

Sənədlərin yoxlanması

Test sürüşündən əvvəl satıcının kimliyindən və sənədlərin əslindən başlayın. Sahibin şəxsiyyət vəsiqəsini, avtomobilin qeydiyyat şəhadətnaməsini və əqd üçün tələb olunan halda texniki baxış sənədini istəyin. ASAN-ın nəqliyyat vasitəsinin özgəninkiləşdirilməsinə dair müqavilə səhifəsində zəruri sənədlər sırasında dövlət qeydiyyat şəhadətnaməsi, nəqliyyat vasitəsinin müayinədən keçməsi barədə sənəd, sahib nikahdadırsa nikah şəhadətnaməsi və həyat yoldaşının notariat qaydasında təsdiqlənmiş razılığı göstərilir. Prosesdə mülkiyyətçi və ya onun notariat nümayəndəsi, həmçinin alıcı iştirak etməlidir.

Satışı sahib yox, nümayəndə aparırsa, etibarnaməni diqqətlə yoxlayın: kim verib, müddəti bitməyibmi, məhz bu avtomobili özgəninkiləşdirmək hüququ varmı. Alışı müqavilə əvəzinə yalnız etibarnamə ilə etmək daha sürətli görünə bilər, amma bu, mülkiyyətin normal keçidi ilə eyni deyil və alıcı üçün daha çox mübahisəli vəziyyət saxlayır. “Sonra rəsmiləşdirərik” vədinə görə beh verməyin; əvvəlcə sənədlərin avtomobillə uyğunluğunu və satıcının maşına sərəncam vermək hüququnu dəqiqləşdirin.

VIN və tarixçə

VIN-i, kuzov, şassi və nəzərdə tutulduğu hallarda mühərrik nömrələrini qeydiyyat şəhadətnaməsi ilə tutuşdurun. Nömrə yerlərinə yaxşı işıqda baxın: təzə boya, qaynaq izi, qeyri-bərabər şrift, lövhəcik ətrafında cızıqlar və metala müdaxilə şübhə yaratmalıdır. DYP qeydiyyat qaydalarında bildirir ki, qeydiyyat hərəkətləri zamanı avtomobil mühərrik, ban, şassi nömrələri və rəngin tutuşdurulması üçün təqdim edilir; sənədlərin həqiqiliyinə şübhə olduqda proses uzana bilər. Bu səbəbdən problemi ödənişdən əvvəl görmək daha düzgün yanaşmadır.

Satıcıdan qüvvədə olan icbari sığorta müqaviləsini və mümkün sığorta hadisələri barədə məlumatı göstərməsini istəyin. İcbari Sığorta Bürosunun saytında icbari sığorta müqaviləsinin yoxlanılması və hadisə tarixinə müqavilənin yoxlanılması xidmətləri var. Bu yoxlama avtomobilin bütün tarixçəsini açmır: bəzi təmir işləri sığorta ödənişi olmadan görülə, yürüş isə rəsmi servis xaricində dəyişə bilər. Amma baza statusunu görmək və satıcıya konkret suallar vermək üçün faydalıdır.

Kuzov və salon

Kuzov çox vaxt elandan daha çox məlumat verir. Panellər arasındakı aralıqlara, boya tonlarına, şpatlyovka izlərinə, qapı kənarlarında, kandarlarda, arkalarda və rezinlərin altında paslanmaya baxın. Boya qalınlığı ölçən cihaz faydalıdır, amma nəticəni ehtiyatla oxumaq lazımdır: lokal boya həmişə ağır qəza demək deyil, eyni rəqəmlər də avtomobilin heç vaxt təmir olunmadığına zəmanət vermir. Şüşələri, faraları, bamper bərkidicilərini, əlçatan yerlərdə lonjeronları və baqaj döşəməsini xalçanın altında yoxlayın.

Salonda elan olunan yürüşü sükan, pedallar, oturacaqlar, təhlükəsizlik kəmərləri və düymələrin vəziyyəti ilə müqayisə edin. Şüşəqaldıranların, güzgülərin, multimedia sisteminin, kameranın, park sensorlarının, kondisionerin, isitmə sisteminin, mərkəzi kilidin və cihaz panelinin işləməsini yoxlayın. Təhlükəsizlik yastığı xətası, işləməyən kəmər və ya paneldə yanan xəbərdarlıq işığı xırda detal sayılmamalıdır: bunlar həm təhlükəsizliyə təsir edir, həm də baha başa gələ bilər.

Mühərrik və sürətlər qutusu

İlk işəsalma soyuq mühərriklə olarsa, daha çox məlumat verir. Tüstü, qeyri-sabit dövrlər, metal səslər, yanacaq qoxusu, yağ qapağında emulsiyanın görünməsi, antifriz və ya yağ sızması görsəniz, “gözəyarı” qiymət danışmaqdansa diaqnostikaya getmək daha düzgün olar. Test sürüşündə mühərrik rəvan dartmalı, sürətlər qutusu zərbəsiz və gecikməsiz işləməli, sükan avtomobili yana çəkməməli, əyləcdə vibrasiya olmamalıdır.

Avtomat, CVT və robotlaşdırılmış qutularda işin rəvanlığı, temperatur, idarəetmə blokunun xətaları və servis tarixçəsi xüsusilə vacibdir. Hibrid və elektromobillərdə yüksək gərginlikli batareyanı, şarj sistemini, inverterin vəziyyətini və güc elektronikasına aid xətaları ayrıca yoxlatdırın. Satıcı “sadəcə datçikdir” deyirsə, bunu diaqnostika nəticəsi və təxmini təmir smetası ilə təsdiqləməsini istəyin.

Servisdə diaqnostika

Avtomobil inandırıcı görünsə belə, müstəqil diaqnostika lazımdır. Servisi satıcı yox, alıcı seçməlidir. AVTOBOX-də bunun üçün ustalar və avtodiaqnostika bölməsindən başlamaq, baxışdan sonra lazım olan ehtiyat hissələri və sərf materiallarını isə mağazalar bölməsində axtarmaq məntiqlidir: beləliklə real iş həcmi bilinməmiş əlavə razılaşmalar yaratmırsınız. Servisdən yazılı və ya ən azı strukturlaşdırılmış nəticə istəyin: OBD xətaları, asqı və əyləc vəziyyəti, sızmalar, boşluqlar, lazım gələrsə kompressiya, boya qalınlığı, şinlər, akkumulyator və kondisioner.

Qaldırıcıda baxışdan, kompüter diaqnostikasından və ya sizin seçdiyiniz mütəxəssisdə yoxlamadan imtina ciddi siqnaldır. Bəzən səbəb zərərsiz ola bilər, amma alıcının təxmin etməsinə ehtiyac yoxdur. Diaqnostika xərcini itirmək, problemli kuzovu, qızdırılmış mühərriki və ya təmir ərəfəsində olan sürətlər qutusunu almaqdan daha ucuzdur.

Təhlükəsiz ödəniş və rəsmiləşdirmə

Pulu şifahi razılaşmaya yox, rəsmi rəsmiləşdirməyə bağlamaq daha düzgündür. Müqavilədə və ya təhvil-təslim aktında qiyməti, ödəniş üsulunu, tarixi, avtomobilin məlumatlarını, yürüşü, açar dəstini, məlum qüsurları və verilən sənədləri qeyd edin. Bütün məbləği yalnız əqdin təsdiqlənə biləcəyinə və avtomobilin qeydiyyata alınmasına maneə görünmədiyinə əmin olduqdan sonra ödəyin.

e-qanun üzrə normativ bazada nəqliyyat vasitəsinin əldə edildiyi vaxtdan on gün ərzində dövlət qeydiyyatından keçirilməsi nəzərdə tutulur. DYP də qeydiyyat üçün sənədləri və proseduru təsvir edir: ərizə, şəxsiyyəti təsdiq edən sənəd, sahibliyi təsdiq edən sənəd, müəyyən edilmiş ödənişlərin edilməsi və avtomobilin nömrələri ilə rənginin tutuşdurulması üçün təqdim edilməsi. Ödənilməmiş cərimə və ya sənədlərə şübhə varsa, qeydiyyat ləngiyə bilər. Ona görə satıcı ilə əvvəlcədən razılaşın ki, yekun hesablaşma əsas prosedurlar problemsiz keçdikdən sonra tamamlanır.

Qısa yekun çek-list

• Satıcını, mülkiyyətçini, etibarnaməni və qeydiyyat sənədlərini tutuşdurun.
• VIN-i, aqreqat nömrələrini, rəngi və müdaxilə izlərini yoxlayın.
• Qüvvədə olan icbari sığortanı və əlçatan rəsmi məlumatları göstərməsini istəyin.
• Kuzovu, salonu, elektrik sistemini, təhlükəsizliyi, mühərriki, qutunu və hərəkət hissəsini yoxlayın.
• Seçdiyiniz mütəxəssisdə müstəqil diaqnostika etdirin.
• Qiyməti, yürüşü, qüsurları, komplektasiyanı və ödəniş üsulunu sənəddə qeyd edin.
• Alışı yalnız etibarnamə ilə əvəz etməyin və özünüzə yüz faiz qorunma vəd etməyin.
• Alışdan sonra yeni sahibin adına qeydiyyatı gecikdirməyin.

Bu ardıcıllıq sövdələşməni tam risksiz etmir, amma bahalı texniki problem və ya hüquqi sürprizlə üzləşmək ehtimalını ciddi azaldır. Yoxlama nə qədər sakit və sənədli aparılırsa, ödənişə tələsmək üçün səbəb də bir o qədər azalır.